Say ve Tell Farkı: “Bana Söyledi” İngilizce Nasıl Denir?

Türkçede “Bana söyledi” diyoruz. İngilizceye çevirirken elimiz hemen “said me” yazmaya gidiyor. Kelimelerin hepsi tanıdık ama yan yana gelişleri doğru değil. Say ve tell farkı, İngilizce cümle kurarken küçük görünen ama sık karşımıza çıkan konulardan biri.

İkisi de bazı cümlelerde “söylemek” diye çevrilebildiği için yalnızca Türkçe karşılıklarını ezberlemek pek yardımcı olmuyor. En iyisi, bir arkadaşının sana verdiği haberi başka birine aktardığını düşünmek. Aynı haberi iki fiille de anlatabilirsin; cümlede küçük bir değişiklik gerekir.

Say mi tell mi? İlk bakacağın yer

Say something: Bir şey söylemek. Tell someone something: Birine bir şey söylemek. Bu iki kısa parça, haber aktarırken başlangıç için iyi bir rehber. Örneğin Elif said the café was closed. — Elif kafenin kapalı olduğunu söyledi.

Aynı bilgiyle Elif told me the café was closed. diyebilirsin: Elif bana kafenin kapalı olduğunu söyledi. Told cümlesinde kime söylediği açık: me. İkinci örneğin daha uzun olması daha resmî olduğu anlamına gelmiyor; yalnızca alıcıyı da ekledik.

Say ile kişiyi eklemek istersen

What did she say to you? — Sana ne söyledi? Say ile kişiyi belirtirken to kullanıyoruz. Bu nedenle She said to me, “The café is closed.” doğru; “She said me” değil. Doğrudan sözü aktarıyorsan say doğal bir seçimdir.

Say kelimesinin geçmiş biçimi said. Yazılışa bakıp “seyd” gibi okumamaya dikkat et; sözlükteki ses kaydını dinlemek burada işe yarar. Tell fiilinin geçmiş biçimi ise told. “Sayed” veya “telled” yazmıyoruz.

Tell ile kişi araya gelir

Please tell me the address. — Lütfen adresi bana söyle. I told my brother about the trip. — Erkek kardeşime seyahatten bahsettim. Bu cümlelerde tell'den sonra doğrudan kişi geliyor; “tell to me” kullanmıyoruz.

Birine bir şey yapmasını söylemek için tell + kişi + to + fiil yapısı da var: The receptionist told us to wait in the lobby. — Resepsiyon görevlisi bize lobide beklememizi söyledi. Olumsuzunda She told me not to open the window. — Bana pencereyi açmamamı söyledi. Not, bu örnekte to'dan önce gelir.

Her tell cümlesinde kişi olmak zorunda mı?

Hayır. Bazı yerleşmiş ifadelerde kişiyi söylemeden tell kullanılır: tell a story — hikâye anlatmak; tell a joke — fıkra anlatmak; tell the truth — doğruyu söylemek; tell a lie — yalan söylemek. Bu yüzden “tell'den sonra mutlaka kişi gelir” kuralı tek başına eksik kalır.

Say ile de sık kullanılan parçalar var: say hello, say goodbye, say thank you, say sorry. Bunları bir bütün olarak öğrenmek fiili her seferinde yeniden seçmeni önler. Don't forget to say thank you. — Teşekkür etmeyi unutma.

Sık karışan cümleleri yan yana görelim

Kaçınılacak biçim	Doğal düzeltme	Neden?
She said me the time.	She told me the time.	Birine bilgi veriyor; told me kullanılır.
What did he tell?	What did he say?	Burada kişinin söylediği sözü soruyoruz.
Tell to me your name.	Tell me your name.	Tell ile kişi arasına to gelmez.
He said a lie.	He told a lie.	Yerleşmiş ifade tell a lie.
She telled us to leave.	She told us to leave.	Tell fiilinin geçmiş biçimi told.

“Tell me your name” dil bilgisi açısından doğru ama doğrudan bir talep. Tanışırken Could you tell me your name? daha nazik olabilir. Doğru fiili seçmek ile cümlenin tonunu seçmek iki ayrı karar.

Küçük bir mesajlaşma provası

Deniz: What did Alex say about dinner?
Alex akşam yemeği hakkında ne söyledi?

Elif: He told me he was busy. He said we could meet on Sunday.
Bana meşgul olduğunu söyledi. Pazar günü buluşabileceğimizi söyledi.

Şimdi boşlukları tamamla: Can you ___ me the time? ve She ___ goodbye and left. İlkinde tell, ikincisinde said gerekiyor. Son olarak sen bir arkadaşından duyduğun haberi önce said ile, sonra told me ile yaz. Cümlenin geri kalanını değiştirmeden alıcıyı nasıl eklediğine bak.

Yapıyı daha geniş örneklerle kontrol etmek için Cambridge'in say/tell açıklamasına bakabilirsin. Cümlede hangi parçanın nereye geleceği hâlâ karışıyorsa İngilizce cümle kurma yazısı iyi bir başlangıç noktası.